Twee zeer pessimistische uitlatingen sprongen mij deze week in het oog. De voorpagina van The Economist met een euro muntstuk in vrije val en daarbij "IS THIS THE END?" en een artikel van Miningnews dat kopte "DR COPPER IS DEAD". Zwartgalliger kan haast niet. Moeten we dan maar wanhopen, een geweer kopen, goud inslaan en in een bunker kruipen? Mijn antwoord zal u verbazen... of niet.
Legendarisch is ondertussen de voorpagina van Business Week van 13 augustus 1979 met "THE DEATH OF EQUITIES", ik laat hem u hier zien:
Luttele tijd later begon de grootste stierenmarkt ooit voor aandelen... Als een ware contrarian (de enige manier om geld te verdienen op de beurs!) zou je toen net het tegengestelde hebben gedaan van wat hier uitgeschreeuwd werd dus: aandelen kopen! Alles was dark and gloomy, iedereen was uitgesproken pessimistisch: de media, beleggers, en de economie zag eruit alsof hij nooit meer zou herstellen... De vraag rijst en daarmee keren we terug naar de toestand vandaag, economisch en op de beurzen: zitten we nu in een gelijksoortige situatie? Moeten we net nu ook weer contrair doen en volop in aandelen gaan?
Ik ga er met mijn beleggersservice, Haagen Invest, prat op zelden of nooit in wollige termen te schrijven, bij mij is het zwart of wit. Beleggers hebben er weinig aan om een politicus aan het woord te horen, hij of zij (meestal een hij) die zich steeds uitdrukt met "aan de ene kant", "maar aan de andere kant"... Je aanhoort zo iemand of je leest zijn verhaal, dat meestal dan ook nog eens lang duurt... en weet na afloop nog niet wat te denken, wat te doen. Niet zo bij mij! En toch, toch moet ik vandaag een nuancering toevoegen...
Als een ware contrarian zou ik, net als we in maart 2009 deden, inderdaad voluit voor aandelen gaan. Moeten gaan. In theorie. Er zàl een rally komen, er stààt een gigantisch kapitaal te wachten aan de zijlijn om toch maar in "de beurs" te stappen, echter: de toestand vandaag, economisch en monetair... is nog niet erg genoeg. Voila. Er heerst, toch, nog teveel optimisme in de trant van "zullen we een eindejaarsrally krijgen", "aandelen zijn nu toch wel echt goedkoop" en zo meer.
Duitsland en de ECB willen er niet aan. Nog niet. Aan dat massaal geld bij drukken bedoel ik. Geld verzinnen, uit het niets. Makkelijk! De Europese Centrale Bank bezit immers de geldpers! Tja, was het maar zo simpel. Het naoorlogse Duitsland heeft het geprobeerd. Zaïre. Zimbabwe. Kijk wat ervan gekomen is. Was het maar zo simpel, inderdaad, dan zouden àlle landen dit al lang gedaan hebben. Geld uit het niets creëren brengt immers inflatie met zich mee, soms zelfs hyperinflatie. De geldhoeveelheid vermeerdert – maar dan de prijzen van allerhande ook omdat het aantal goederen en diensten hetzelfde blijft! Waardoor de rente verhoogd moet worden om die inflatie weer in te tomen. Maar inflatie is als the genie in the box, eens de duivel uit het doosje... zijn we vertrokken voor jarenlànge prijsstijgingen. En rentestijgingen. We hebben het meegemaakt eind jaren zeventig. Not a pretty sight! In de VS onder Paul Volcker werd ze pas bedwongen door de rente tot 20 % te verhogen, vooraleer die inflatie terug onder controle kwam. Niet zo nu...
Nu is elke renteverhoging meteen dodelijk voor de wereldeconomie. Lage rentes wil de markt, en die kreeg ze ook. Toch blijft de economie zijn neerwaartse gang vervolgen. Wat is de uitkomst? Dat moet u eigenlijk niet aan mij vragen, ik ben geen politicus. Toch wil ik een antwoord formuleren, mijn nek uitsteken hoewel dat niet mijn taak is.
Nu nog met een oplossing komen is... te weinig, te laat. Er is geen deugdzame oplossing meer; we zijn gewoon te ver op het slechte pad gegaan. Al wat we nog kunnen doen is puin ruimen. De pijn beperken. Maar door de zure appel bijten moeten we toch...!
Een economie zet uit en krimpt. Zet uit en krimpt. De natuurlijke gang van zaken! Tot politici zich geroepen voelden om zich daarin te mengen. Centrale banken. Overheden. Verkiesbaren! Die willen het volk, de massa wel paaien. Zij zullen het eens gaan oplossen zie! En zien deden we, zien doen we. Een zooitje maken ze ervan, al van in de tijd van oud-voorzitter van de Federal Reserve Greenspan, of eigenlijk nog veel vroeger, al van in de tijd van de oprichting van die centrale bank in 1913. Direct gevolg van hun ingrijpen: recessie na recessie, of zelfs depressie...
Het ware verstandig om de crisis, elke crisis... te laten uitzieken. Het is immers de normale gang van zaken! Hoogstens een paar ingrijpen links en rechts om de pijn – die toch zal komen, moet komen – te verzachten. Meer is echt niet nodig! Meer màg ook niet. Meer ingrijpen, zoals toen, zoals nu, verergert alleen maar de economische pijn...
In een economie die door gegeven omstandigheden te rondbuikig of te verdorven is geworden, hoort het vet weggesneden te worden, horen de rotte appels verwijderd te worden. Voordat ze de ganse "mand" doen rotten. En net dat is niét gebeurd. Net daarom zitten we nu op de blaren.
Kort en goed en hier ligt de nuancering: als de ECB massaal geld zal printen, tegen de wil van Duitsland in, zullen de beurzen rallyen. Doet ze dit niet, dan verglijden we van erg naar erger en tenslotte naar ergst. Een opbreken van de Muntunie kan dan het eindresultaat zijn. Ooit nog tot een Verenigde Staten van Europa komen kunnen we dan wel vergeten (niet dat dit laatste per se zo'n goed idee zou zijn maar dat is nu niet aan de orde).
U vraagt zich als gold- and silverbulls natuurlijk en terecht af: wat met de edelmetalen? Die zullen blijven hun rol vervullen van safe haven. Die zullen op korte termijn mee rallyen omdat ze dol zijn op meer geldcreatie. Die zullen op langere termijn zich spiegelen aan de Amerikaanse dollar: dollar omlaag = goud en zilver omhoog. Dus toch maar alvast dat goud inslaan? Goed idee...
