Herinnert u zich 23 december 2008 nog? Nee? Dit was de dag dat er voor een vat ruwe olie nog slechts $30,- werd betaald. Door de kredietcrisis daalden niet alleen de aandelenkoersen op de wereldwijde financiële markten fors, ook de prijs van grondstoffen en dan in specifiek, de koers van olie, kleurde wekenlang rood op de beurs. Door deze crisis, die werd ingeluid door de val van Lehman Brothers, werd vrijwel alles in de verkoop gezet. Er was even niemand meer die de risicovolle beleggingen wilde bezitten. Een massale vlucht naar veiligheid. Een aantal maanden voor 23 december 2008 naderde de olieprijs overigens nog bijna $150,- per vat. Binnen de kortste keren noteerde de prijs van olie toentertijd 80% lager. Lopen we de kans op een soortgelijke oliecrash als in 2008? Of is de bodem van de olieprijs nabij na de stijging van vrijdag 28 juni, toen de olieprijs op één dag ruim 9% steeg?
Afbeelding 1.1: Chart for WTI Cushing Crude Oil Spot Px (USCRWTIC)
(Klik hier voor een grotere weergave)
Olieprijs stijgt fors door stimuleringspakket
Afgelopen tijd ging het ook hard met de olieprijs in negatieve zin. Binnen een aantal maanden daalde de prijs van WTI Crude Oil van $110,- naar $77,-. Dit komt neer op een daling van ongeveer 30%. Vrijdag 29 juni was echter de grote ommekeer. Doordat de regeringsleiders tijdens de eurotop hadden besloten €120 miljard te gaan gebruiken om de Europese economie te stimuleren (voor “immediate growth measures”) werd de olieprijs gelanceerd.
De prijs van een vat ruwe olie steeg vrijdag met 9,3%(!). Dat is de grootste stijging in meer dan drie jaar tijd. Een dag voor dit besluit leek het er nog op alsof de olieprijs het grootste kwartaalverlies sinds 2008 zou gaan neerzetten, de enorme stijging heeft er echter voor gezorgd dat de het verlies enigszins beperkt is gebleven, maar toch het tweede kwartaal dik in de min afsluit.
Iran omzeilt olie-embargo voor een deel
Wat ook effect heeft gehad op de olieprijs is de ban op de aankoop van Iraanse olie door de Europese Unie die in juli van start zal gaan. Hoewel het olie-embargo vanaf 1 juli van start gaat, heeft Iran inmiddels wel een manier gevonden om onder de sancties uit te komen. 15 van de 39 Iraanse olietankers varen inmiddels onder de vlag van Tuvalu. Dit is een eilandenstaat in de Stille Oceaan en deze vallen in theorie niet onder de maatregelen die Europa genomen heeft, met betrekking tot de Iraanse olie. Tevens heeft Iran laten weten geen enkele moeite te hebben om haar olie te verkopen.
Euro ten opzichte van de dollar
Ook de euro doet een duit in het zakje wat betreft de olieprijs. De EUR/USD vloog na de bekendmaking van de Europese regeringsleiders 2 cent omhoog, van $1,245 naar $1,265. Een jaar geleden noteerde de koers van de Euro Dollar nog rond de $1,45. De olieprijs wordt in Amerikaanse dollars genoteerd. Hoe lager de waarde van de dollar, hoe meer dollars er dus moeten worden neergeteld voor een vaatje olie.
OPEC produceert minder olie
Volgens het Global Energy Studies Centre (CGES), uit het Verenigd Koninkrijk, zal de olieprijs in de komende zes maanden voornamelijk worden bepaald door de OPEC. De landen die aangesloten zijn bij de organisatie van olie-exporterende landen produceerden in juni minder olie in vergelijking met een maand eerder. Ook dit gegeven zal één van de redenen zijn voor de recentelijke stijging van de olieprijs.
De grote macht van Saoedi Arabië
Ondanks de forse stijging na de eurotop is het volgens CGES overigens nog steeds mogelijk dat de olieprijs verder gaat dalen. In het maandelijkse olierapport laat deze non-profit denktank weten dat Saoudi Arabië een grote vinger in de pap heeft binnen de OPEC. De grootste olie producent ter wereld lijkt geheel bewust te zorgen voor een lagere olieprijs. Kort geleden verhoogde Saoedi Arabië de productie van olie naar 10 miljoen vaten per dag. Volgens Ali al-Naimi, de olie minister van het land, zijn er verschillende redenen voor de stijging van de productie.
Lage olieprijs goed voor economie?
Er wordt door de Saoedi’s rekening gehouden met het feit dat een lagere prijs van olie een gunstig effect kan hebben op de mondiale economische groei. Niet iedereen is het daar echter meer eens. Volgens Andrew Kenningham helpt een lagere olieprijs de economie slechts een klein beetje. Op de website van de Washington Post staat te lezen: ‘A $20 fall in oil prices basically transfers about 1 percent of global GDP from countries that mainly produce oil (such as Russia and Saudi Arabia) to countries that mainly use oil (lots of places). Since oil-consuming countries tend to spend a bit more money on goods and services, this wealth transfer will likely boost the global economy by about 0.5 percentage points. That helps. But it’s not nearly enough to solve the world’s problems.’ Ook wordt door de productieverhoging van de Saoedi’s het gat opgevuld dat is ontstaan door de ban van de Iraanse olie. Hierdoor zal de olieprijs dus waarschijnlijk niet significant stijgen.
Saoedi’s willen ontwikkeling duurzame energie belemmeren
Een minder gehoorde reden is dat de sjeiks in Saoedie Arabië er belang bij hebben om de ontwikkeling van alternatieve energiebronnen te dwarsbomen. Hoe hoger de prijs van een vat ruwe olie stijgt, des te aantrekkelijker het voor investeerders wordt om geld te steken in de ontwikkeling van alternatieve energie. Tevens wordt het door overheden steeds meer rekening gehouden met de toekomst, duurzaamheid en de alternatieve manieren om energie te winnen. De oliesjeiks zien deze omslag in denkwijze van de geïndustraliseerde landen weldegelijk als bedreigen voor de continuïteit van hun belangrijkste verkoopwaar: olie.
Kosten olieproductie SA relatief laag
Saudi Arabia zal weinig problemen ondervinden van een lagere olieprijs. Het grootste olieproducerende land ter wereld kan namelijk al tegen de kosten van $20,- per vat olie uit de grond halen. Wat dat betreft is het ook gewoon een stukje concurrentie. Landen als Irak en Iran hebben veel hogere kosten voor het winnen van olie.
Volgens sommige bronnen kan Iran zelfs op lange termijn pas met een prijs van $117,- per vat winstgevend zijn, terwijl Saoedie Arabië al tevreden is met $100,- per vat, of zelfs lager. Het marktaandeel van Saoedische olie wordt nog groter als de olieprijs langere tijd onder de $100,- blijft. Dan worden de over het algemeen dure oliewinningen op de Noordzee, waar de kosten in diep water oplopen tot $70 á $90,- per vat, namelijk ook stopgezet.
What’s next?
Natuurlijk is er de mogelijkheid dat de olieprijs verder zal gaan dalen als de stimuleringsmaatregelen van de centrale banken en overheden op de langere termijn geen effect blijken te hebben. Indien de eurocrisis in de komen maanden niet zal worden opgelost, kan de opleving van de aandelenmarkten en dus ook van de olieprijs nog wel eens van korte duur zijn. Aan de andere kant zijn de geopolitieke spanningen rondom Iran een factor waardoor de olieprijs binnen korte tijd snel kan stijgen. Afgelopen maanden gedragen de financiële markten zich manisch depressief en bewegen de koersen sterk (c.q. ze zijn erg volatiel). Dat bleek vrijdag maar weer eens. Voorzichtigheid blijft dus geboden, of de olieprijs nu gaat dalen of stijgen.
Koen Dil (Biflatie.nl & Goudvergelijken.nl)
