Iedere generatie is weer gefascineerd door de verhalen van voorbije keizerrijken, beschavingen en  indrukwekkende gebeurtenissen. De meeste hiervan hebben direct betrekking op ons denken alles  te weten en te kunnen voorzien.

Zo houdt ook het verhaal rond de Titanic ons nog steeds bezig, sinds die is ondergegaan. Het werd  wel een onzinkbaar schip genoemd en was een staaltje van onze beste technologieën uit die tijd (state of the art). Op haar ‘maiden voyage’ had zij de publieke crème de la crème aan boord  bestaande uit de intelligentste, rijkste en hoogst op de maatschappelijke en sociale ladder staande personen. Helaas zouden de meesten van hen hun bestemming niet bereiken. De historie staat bol  van dit soort provocatieve gebeurtenissen.

Doorgaan met feesten

In de nacht van de 12e oktober 539 BC gaf de kroonprins van Babylon, Bel Sha’Zar, een enorm feest voor wel 1000 gasten, waaronder prinsen, vrouwen en concubines. Een nacht van wijn, vrouwen en gezang om nooit te vergeten. Het nieuws dat het Perzische leger zich buiten de ommuurde stad verzameld had, mocht de feestvreugde niet drukken. Immers, Babylon stond bekend als het centrum van alle vooruitgang die de mensheid in die tijd gemaakt had. Dus waarom zorgen maken, in alles wasimmers voorzien.

Een onneembare stad

Babylon was zodanig ontworpen en gebouwd dat een vijandig leger bij een aanval geen gebruik kon maken van zijn mobiliteit of wapens uit die tijd. Tevens zag het erop toe dat er een maximale bescherming en veiligheid was voor hen die de stad moesten verdedigen. Het beschikte over de beste en in die tijd meest modern uitgeruste versterkte vestingen.

Haar muren waren hoog en breed zodat het onmogelijk was een bres te slaan. Het verhaal gaat dat een met 4 paarden bespannen strijdwagen bovenop deze muur rond kon draaien. De fundamenten van de muren gingen heel diep en waren eveneens heel breed en voorkwamen dat ze ondermijnd konden worden door tunnels.

En als de vijand er dan toch nog in mocht slagen binnen te komen via de toegangspoort, dan bevonden zij zich in een doorgang tussen twee wallen, waar zij in kruisvuur terecht kwamen van werkelijk alle kanten. Zonder twijfel was het antieke Babylon, voor die tijd, een onneembare vesting.

Afhankelijkheid en kwetsbaarheid Een grootse stad in de woestijn met als levensader de Euphraat, aan welks oevers het gebouwd was. De Euphraat voorzag haar tuinen van water en garandeerde haar een onuitputtelijke bron van voedsel en water. De hele interne infrastructuur van deze grootse stad was totaal afhankelijk van de rivier.

Bij het horen van het nieuws van het naderende Perzische leger deed Bel Sha’Zar dan ook wat iedere koning voor hem gedaan had, bij de eerdere vruchteloze pogingen die ondernomen waren de stad in te nemen. Hij gaf bevel de stadspoorten te sluiten en organiseerde een groot feest om de goden gunstig te stemmen, terwijl de vijandelijke troepen daar in de woestijn wel verder van honger zouden omkomen, of zich zouden terugtrekken voordat het te laat was.

Wat er echter door de militaire strategen bij het ontwerp van de stad over het hoofd gezien was, kan men eigenlijk heel goed omschrijven als een systeemfout. En die systeemfout zou haar ondergang veroorzaken. Babylon was gebouwd aan beide oevers van de rivier. En zoals deze geschiedenis ons vertelt, verlegde het Perzische leger de loop van de rivier door het graven van een kanaal, waardoor er geen water meer de stad kon bereiken.

En nu hadden we ineens de situatie waarbij een hele stad binnen zijn eigen muren was opgesloten, met een woestijn aan alle kanten, waarbij het volkomen afhankelijk was van een rivier...die hen nu niet langer van water kon voorzien. De rest van het verhaal kunt u verder wel raden. De Perzen trokken door de drooggevallen rivierbedding de stad in en veroverden haar.

Tot zover het verhaal, waarvan ik de waarheid verder in het midden wil laten. Is het nou echte geschiedenis of valt het onder de legenden? De Titanic, van veel recenter datum, was in ieder geval wel echt en vertelt ons min of meer hetzelfde verhaal.

De moraal van dit verhaal

Net zoals in Babylon en het verhaal van de Titanic leven we in een tijd van veronderstelde hoogtij van het menselijk vernuft. Rationeel kunnen we bijna alles oplossen, echter wel gebaseerd op enige - zeg maar even - algemeen aanvaarde principes, al dan niet wetenschappelijk of anderszins bewezen op enigerlei wijze.

Ook nu leven we in gevaarvolle en veranderende tijden. En onszelf en onze naasten of onze zuurverdiende ‘netto-waarde’ beschermen tegen een vijand, in welke gedaante die ook komt, vereist onze voortdurende aandacht.

Hiervoor kunnen we de volgende lessen trekken uit de beschrijving van Babylon:

  • Ga niet feest vieren als de vijand voor de poort staat.
  • Pas altijd het door de tijd heen bewezen principe toe om persoonlijke afhankelijkheid van potentieel fragiele systemen te beperken of indien mogelijk zelfs uit te sluiten. Vele van de hedendaagse financiële instellingen, systemen en infrastructuren zijn veel fragieler dan op het eerste gezicht zal lijken.

Bron: P. Judge (2009)