Economie AlgemeenIk begin deze week met een quote uit 'Goud en de euro' van Macrotrends (Tuur Demeester):
Summers, huidig economisch adviseur van Obama, beschreef in 1988 dat wanneer de reële rentevoeten positief zijn, de goudprijs niet zal toenemen, en zelfs zal dalen aangezien de kopers in de markt fiatgeld zullen verkiezen waarvan de koopkracht stijgt. Echter als de reële rentevoeten negatief worden, dan zal de goudprijs stijgen omdat de marktparticipanten op zoek gaan naar een manier om hun koopkracht te behouden. Goud doet dus dienst als de 'kanarie in de mijn' voor alle fiat betaalmiddelen. Als de prijs van goud stijgt is dat het eerste signaal dat het geld aan het inflateren is.
Goud stijgt nu al meer dan 11 jaar op rij. Ik heb dan ook nooit anders gekend dan dat het leven duurder wordt, elke dag opnieuw. Dit gaat al enkele generaties zo, zodat het even normaal is geworden als warm water voor een douche. Ooit was dit toch wel anders. Ooit waren recessies een teken van uitzuivering en prijsdeflatie om de economie te normaliseren.
De Westerse wereld leeft al lang boven zijn stand. Dit is ons de laatste 3 à 4 jaar zuur aan het opbreken. Het is dan ook deze laatste jaren dat goud het snelste gestegen is en dat onze koopkracht het hardste onderuit is gegaan. Deze 2 fenomenen gaan hand in hand.
30 jaar geleden kon je nog een huis bouwen met 1 inkomen, nu kan je nog amper een huis kopen met 2 inkomens. Voor mij is dat het grootste voorbeeld van de achteruitgang van onze koopkracht. Je hoort de mensen van vroeger zeggen 'In onze tijd was het leven ook al duur'. Anderen beweren dat onze levensstijl zo veranderd is dat juist dat ons leven zo duur maakt. Zo heb je tegenwoordig de gsm, het internet, city-trips, ... dat er vroeger allemaal niet was. Maar de kosten hiervan benaderen lang niet het 2e inkomen. Er moet dus meer aan de hand zijn.
Zo had je bijvoorbeeld in de jaren '80 slechts 2 tot 3 kg goud nodig om een huis te kopen. De huizenprijzen uitgedrukt in koopkracht (goud dus) maakten sindsdien een forse stijging, die zich vooral sinds 2000 doorzette. In 2005, het toppunt, had je al 15 kg goud nodig om een huis te kopen. Dat is maal 5 op 25 jaar tijd. Vandaag de dag is dit nog steeds 6 à 7 kg. De kostprijs van een huis heeft dus al een serieuze hap uit het gezinsbudget genomen.
Afbeelding 1.1: Gemiddeld Huis Belgie in Kg Goud
(klik voor vergroting)
Ook levensnoodzakelijk goederen zoals gas, elektriciteit en voedsel maken tegenwoordig een veel groter deel uit van een gezinsbudget. Enerzijds omdat het nog moeilijk is om dicht bij huis te werken zodat we ons wel moeten verplaatsten, maar anderzijds ook omdat de prijzen van deze goederen veel harder gestegen zijn dan ons inkomen.
Onderstaande grafiek laat de evolutie zien tussen het inkomen (groen en blauw) ten opzichte van de uitgaven voor gas en elektriciteit. Het is duidelijk te zien dat de uitgaven voor een levensnoodzakelijk iets als gas en elektriciteit veel sterker gestegen is dan het inkomen. Dit is de volgende serieuze hap uit het gezinsbudget.
Afbeelding 1.2: Evolutie van de uitgaven voor elektriciteit en gas en van de gemiddelde nettolonen
(Klik voor vergroting)
Het is ook geen toeval dat de schulden de laatste 10 jaren het hardste zijn gestegen. Schulden zorgen voor een vals gevoel van welvaart. Door het fractioneel bankieren en andere hefbomen op schulden werd er meer en meer geld gecreëerd dat pas later terugbetaald moest worden. Dit gebeurde aan een veel sneller tempo dan de economische welvaart kon bijhouden.
Lenen werd goedkoop gemaakt. De mensen hadden ook steeds meer behoefte aan leningen om hetzelfde welvaartsniveau te behouden. Voor het eerst in decennia werden kinderen geconfronteerd met de situatie dat ze het moeilijker gaan hebben om het welvaartsniveau te behouden dan hun ouders. Door het goedkoop lenen werd deze situatie nog een decennium uitgesteld. Maar sinds de financiële crisis moeten gezinnen met 2 harder werken dan hun ouders en tevreden zijn met minder.
Het proces van een dalende koopkracht zal volgens mij nog enkele jaren aanhouden. De crisis zal nog enkele jaren sluimeren wat de koopkracht stilletje doet afnemen, maar steeds aan een sneller tempo. De crisis verhuist van land tot land en zal ergens een apotheose kennen waarna gezond verstand zal zegevieren. Dan volgt er nog een periode van chaos en het onbekende waarna de resetknop alles terug op 0 zet en we eindelijk in een nieuwe wereld stappen met behoud van koopkracht.
Ronald Hendrickx – Fininfo-be