Maatregelen als QE verruimen de hoeveelheid geld, maar leiden vooral tot inflatie op de voedsel- en grondstoffenmarkten, waardoor er een onaangename inflatie ontstaat voor de burger. Vooral de banken spinnen er garen bij, maar de burger is de klos. Het is dus tijd voor een totaal andere aanpak, fiscale stimulering.

QE is nutteloos

Om de economie echt een boost te geven, hebben we maar weinig aan alle verruimende maatregelen van centrale bankiers. Een veel genoemd argument om de rentes met veel extra gemaakt geld laag te houden, is dat uiteindelijk bedrijven en consumenten wel weer zullen gaan lenen, omdat het zo goedkoop is. Dit argument voor maatregelen als QE en de bekende rondes renteverlagingen gaat wat mij betreft niet op in een balansrecessie waar we ons nu in bevinden. Bedrijven en consumenten zijn namelijk helemaal niet in staat om meer te lenen, omdat ze al tot over hun oogballen in de schulden zitten en nu zien dat hun bezittingen in waarde aan het dalen zijn. Een bedrijf dat vroeger ieder jaar meer kon lenen en geld bij de bank kon halen voor de aankoop van een nieuwe machine, omdat de waarde van het bedrijfspand flink was toegenomen, kan nu helemaal niets extra’s meer lenen en moet zelfs aflossen, omdat de waarde van zijn pand gekelderd is. Hetzelfde geld voor de particuliere consument die een paar jaar geleden nog een nieuwe hypotheek had opgenomen om bij de eerste de beste keukenboer een veel te dure keuken aan te schaffen, omdat een stel b-acteurs in een slechte leningreclame dat ook deden. Die consument heeft nu een schuld van hebikjoudaar en moet aflossen, dus die heeft echt geen centjes meer over om nog eens een keer zo’n mooie afzetkeuken te kopen, helaas.

Geld van QE veroorzaakt slechte inflatie

Het extra gecreëerde geld zorgt alleen maar voor slechte inflatie. De buns geld die wordt gecreëerd via QE komt terecht bij de banken, die vervolgens de liquiditeiten weer gaan beleggen op de plek waar deze het beste renderen. Het geld gaat dan al snel richting de snelgroeiende landen of de voedsel- of grondstoffen markten. De dollars die richting de snelgroeiende landen gaan zullen in het eigen land of in de Eurozone weinig opleveren en zullen inflatie veroorzaken in de snelgroeiende landen, wat ook voor hen onwenselijk is. De dollars die naar de voedsel- en grondstoffenmarkten gaan, zullen zorgen voor prijsstijgingen en zullen een pijnlijke inflatie veroorzaken, wat voor ons onwenselijk is. Het voornaamste probleem zit het erin, dat het geld dus niet richting het publiek en de economie gestuurd kan worden en daarom moet er een andere aanpak komen.

Tekorten laten oplopen, hervormen mag

Om de economie te stimuleren, hebben de maatregelen als QE geen zin. Ze stimuleren alleen investeringen in snelgroeiende landen en veroorzaken een pijnlijke inflatie, doordat de geldhoeveelheid niet gelijk wordt verdeeld, maar voornamelijk op de grondstoffenmarkt terecht komt. Daarom is het verstandig om een fiscale stimulering te geven, zodat het geld niet bij de banken, maar bij de burger terecht komt. Door een fiscale stimulering, door middel van bijvoorbeeld belastingteruggaves, zorgt ervoor dat de burger meer kan kopen of meer schulden kan aflossen. Het belangrijkste voordeel van fiscale stimulering is dat de burger in ieder geval naast het aflossen nog wat extra kan besteden en niet al zijn gelden gebruikt om leningen af te lossen, zodat de consumptie wegvalt. Ook het geld dat de overheid leent wordt voor het grootste deel uit de hoge hoed getoverd, maar in ieder geval komt dat uit de hoge hoed getoverde geld in eerste instantie bij de burger terecht. De aflossingen op leningen kunnen dat extra gecreëerde geld weer voor een deel ongedaan maken en als er al inflatie optreedt is dat voornamelijk een demand-pulled inflatie (inflatie door toegenomen vraag).

Door de overheid geld te laten uitdelen, wordt de geldhoeveelheid in de reële dagelijkse economie wat vergroot, zodat de geldvernietiging door aflossingen wat teniet wordt gedaan. De expansie van de geldhoeveelheid vanuit de centrale bank vliegt voornamelijk gelijk richting de verkeerde assets, waardoor direct een pijnlijke inflatie ontstaat. Het is dus verstandig om de tekorten te laten oplopen, om zo aflossen en consumeren samen te laten gaan. Moeten we dan ook niet meer hervormen? Ja, dat juist wel, want hervormen gaat over de zeer lange termijn en gaat over het efficiënter maken van de overheid. De overheid moet dus inderdaad zorgen dat de kosten per dienst aan de burger gaan afnemen en dat de efficiency wordt verbeterd, omdat dit altijd goed is voor een economie. Het geld dat er echter vrijkomt door deze hervormingen moet vervolgens te zijner tijd (want geloof me, dan is onze periode van deleveraging nog niet afgelopen) wel weer aan de burger worden teruggegeven in de vorm van belastingverlagingen.

Les van Japan: “Accepteer zo snel mogelijk dat bezuinigen niet de oplossing is”

Als ik een econoom graag volg, dan is het de Japanse econoom Richard Koo. Van hem heb ik geleerd dat Japanners niet zulke gekken zijn als dat onze economen en analisten ons soms doen geloven. Vaak hoor je namelijk dat het massaal laten oplopen van de overheidsschuld door de Japanse regering een van de grootste economische missers van de wereldgeschiedenis is op Weimar na dan, maar niets is minder waar. Japanners zijn helemaal niet gek en we kunnen wat van ze leren. Voordat u brieven gaat sturen naar Richard de Feber van Goudportal.nl om mij zo snel mogelijk als analist te laten verwijderen, moet u heel even wachten.

Het probleem is namelijk dat we, net als Japan meer dan 20 jaar geleden, in een balansrecessie zitten. Een balansrecessie is een recessie die volgt op een jarenlange zeepbel in huizenprijzen en kantoorpanden. Zoals eerder gezegd, konden ondernemers en consumenten vroeger meer en meer lenen, omdat hun panden en huizen steeds meer waard werden, maar deze stijging is verleden tijd en nu begint het omgekeerde patroon, namelijk het patroon van aflossen. De prijzen van panden konden zo stijgen, doordat bij iedere nieuwe lening die werd afgesloten een nieuwe lading extra gecreëerd geld met zich meebracht (geld wordt gecreëerd uit schuld, ontstaat ter plekke bij het afsluiten van een lening). Het verse geld ging direct richting de huizen- en kantorenmarkt, zodat de zeepbel kon groeien en ook de onderpanden stegen, wat weer meer leningen veroorzaakte enzovoorts. Nu de daling is ingezet, is het aflossen begonnen en is er een neerwaartse spiraal van waardedaling en geldvernietiging via de aflossing van schulden.

Als ook de overheid wil gaan bezuinigen, is er dus helemaal niemand meer die meer geld in de economie pompt, waardoor de race naar de bodem is ingezet. Centrale bankiers kunnen de persen aanzetten, maar zoals eerder gezegd zorgt dat maar voor weinig geldgroei in de reële economie. Vandaar dat de grote geldpersoperaties maar weinig effect hebben op de geldgroei in de reële economie. Ter afsluiting, op de volgende grafiek is nogmaals (heb hem al eens eerder getoond) te zien wat er gebeurde toen Japan ging bezuinigen, de tekorten liepen alleen maar verder op door teruglopende overheidsinkomsten:


Afbeelding 1.1: Premature Fisal Reforms in 1997 and 2001 Weakened Economy, REduced Tax Revenue and Increased Deficit
Klik hier voor een grotere weergave

Volg Bas van der Hout op twitter