Volgens het Japanse Kyodo News is niet de tsunami, maar de aardbeving zelf de oorzaak geweest van de ramp met de Fukushima kerncentrale. Tevens lijkt nu bevestigd te zijn wat onafhankelijke critici al van meet af aan beweerden, namelijk dat nog op dezelfde dag -circa na 16 uur- een meltdown (kernsmelting) heeft plaatsgevonden in reactor 1. Ondertussen lijken de problemen met de beschadigde reactoren alleen maar groter te worden, en is uit bodemmonsters gebleken dat grond in twee districten van de hoofdstad Tokyo hoog radioactief besmet is.

Al op 11 maart, de dag van de aardbeving en tsunami, maten arbeiders een hoge straling van 300 millisieverts per uur, wat er op lijkt te wijzen dat er al heel snel een grote hoeveelheid radioactief materiaal uit de reactor was vrijgekomen en het koelsysteem door de aardbeving en niet door de tsunami was uitgevallen. Volgens TEPCO werd de kern van reactor 1 al na vijf uur blootgesteld aan de lucht, en werd in de kern na zes uur een temperatuur van 2800 graden Celsius gemeten, met als gevolg dat de brandstofelementen snel wegsmolten. 16 uur na de aardbeving smolt vervolgens de kern zelf, druppelde in het beschermingsvat en brandde daar een gat in.