Economie AlgemeenDe Europese centrale bank heeft eind vorig jaar een kleine € 500 miljard in het systeem gepompt om de Europese banken te ondersteunen. Er zijn al enkele bewijzen dat dit geld naar de overheden van landen in problemen gevloeid is. Een free lunch voor de banken en een wederdienst voor de overheden.
Afbeelding 1.1 - ECB Balance Sheet Total (Klik voor vergroting)
De Italiaanse banken bijvoorbeeld, hebben het geld van de ECB gebruikt om Italiaanse staatobligaties te kopen. Je leent geld aan 1 % en belegt het voor een veelvoud in staatsobligaties van je eigen land, gemakkelijk verdient natuurlijk. De banken hebben echter geen lange termijnobligaties gekocht, maar eerder op korte termijn. Zo daalde de Italiaanse rente op 2 jaar van 7,60 % eind november tot onder de 5 % vandaag.
Afb. 1.2 - Rente 2-jarige Italiaanse staatsobligaties. (klik voor vergroting)
De € 500 miljard van de ECB moet natuurlijk ergens naartoe gaan. De kredietvraag in Europa is verwaarloosbaar door de aanstormende recessie. De zogenoemde free luch is dan een gemakkelijke oplossing. LTRO, het programma van de ECB om ongelimiteerd geld te verschaffen aan de Europese banken op een termijn van 3 jaar tegen een rente rond de 1 %, heeft op de lange termijnrente nog weinig effect gehad. De Italiaanse 10-jarige rente noteert nog steeds rond de 7 %.
Sinds de aankondiging van LTRO is de Italiaanse 6-maandrente gezakt van 2,7 % naar 1,7 %, toch een scherpe daling op korte termijn en veel beter dan de 7 % in november. De weg is lang en hobbelig, maar elk beetje helpt.
De FED levert hiervoor onbeperkte kredietlijnen aan de ECB via renteswaps. Als je het geld volgt, kom je van de FED, langs de ECB en de banken bij de Europese overheden terecht die op hun beurt hun eigen banken moeten redden. Zo stegen de hoeveelheden dollarswaps fors, in de week van 14 december (de aanloop naar de aankondiging van LTRO) zelfs naar $ 54 miljard. Het overgrote deel van LTRO komt van de ECB zelf, maar de bijdrage van de FED lijkt met de tijd toe te nemen.
Het is uiteraard een alles behalve ideale situatie. Het systeem is zo verslaafd aan schuld dat insolvabele banken insolvabele overheden ondersteunen die op hun beurt de insolvabele banken weer ondersteunen. Maar sinds de invoering van het fractioneel bankieren is insolvabiliteit de norm geworden. Zo is slechts 4,60 % van de activa van alle Europese banken gedekt door een tegenwaarde.
Als er meer dan 4,60 % van alle deposito’s bij de Europese banken werd opgevraagd, zouden alle banken met de dag failliet zijn. Het blijft een wankele koord waarop men balanceert. Voor € 4 biljoen aan deposito’s wordt slechts een kleine € 200 miljard aan reserves voorzien.
Het systeem wordt echter al 40 jaar toegepast zonder al te veel problemen. Het is gebaseerd op vertrouwen, vertrouwen om schulden door te rollen, vertouwen om oude schulden te vervangen door nieuwe schulden. Zolang men gelooft dat de nieuwe schulden geen problemen zullen opleveren, blijft het systeem intact.
Het probleem de dag van vandaag is dat dit vertrouwen zienderogen aan het afnemen is. De oplossing is goud. Vele mensen durven niet in goud te stappen. Goud stijgt al 12 jaar op rij wat de mensen angstig maakt om op het einde van de rit in te stappen. De aversie tegen goud stijgt, terwijl het juist het enige redmiddel is tegen geldontwaarding door schuldcreatie van de centrale banken die achter de schermen hand in hand werken met elkaar en de overheden.
Afbeelding 1.3 - Bulls in Hibernation (Klik voor vergroting)
Het investeringsvertrouwen in goud staat op het laagste punt sinds oktober 2008. Deze pessimistische niveaus bleken in het verleden goede aankoopmomenten.
Ronald Hendrickx (Fininfo-be)