De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft verklaard dat Amerikanen hem hebben gevraagd of Oekraïne zich uit de Donbas zou terugtrekken in ruil voor NAVO-lidmaatschap. Volgens hem was dit de eerste keer dat die mogelijkheid ter sprake kwam. De BBC meldde dat hij een concreet voorstel aan een referendum zou willen onderwerpen als het veiligheidsgaranties, geen beperkingen voor de Oekraïense krijgsmacht en geld voor de wederopbouw bevatte. De Verenigde Staten hebben niet bevestigd dat zij dit idee hebben geopperd. Analist Andrew Korybko betoogt dat een dergelijke afspraak voor Rusland onder geen enkele voorwaarde aanvaardbaar zou zijn. In zijn analyse draait het conflict vanuit Moskou vooral om veiligheid en de uitbreiding van de NAVO, en niet uitsluitend om de zeggenschap over grondgebied.

AI-illustratie

Korybko verwijst naar het overleg dat de Russische president Vladimir Poetin volgens de bron een week eerder voerde met Trumps gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner. Poetin zei daarbij het conflict volledig te willen oplossen door de onderliggende oorzaken aan te pakken, waaronder de verdere oostwaartse uitbreiding van de NAVO. Ook verklaarde hij dat de aanwezigheid van buitenlandse militairen in Oekraïne, onder welke voorwaarden ook, het conflict opnieuw zou doen oplaaien. Korybko gaat ervan uit dat Oekraïne als NAVO-lid bondgenootschappelijke troepen zou huisvesten en ziet daarin een risico op een rechtstreekse oorlog tussen Rusland en het bondgenootschap. Hij beschouwt NAVO-lidmaatschap, gecombineerd met een onbeperkte Oekraïense krijgsmacht, daarom als onverenigbaar met de Russische veiligheidseisen.

Bij hetzelfde overleg benadrukte Poetin volgens de aangehaalde uitspraken dat beide partijen territoriale kwesties verschillend beoordelen. Voor Rusland zouden vooral de inwoners, hun tradities, cultuur en de mogelijkheid om volgens hun eigen regels en waarden te leven belangrijk zijn. Korybko leest daarin ruimte voor territoriale compromissen, mits Moskou zijn veiligheidsbelangen gewaarborgd ziet. Een ruil waarbij Rusland het resterende Oekraïense deel van de Donbas krijgt, maar Oekraïne NAVO-lid wordt, zou volgens hem juist het tegenovergestelde opleveren. Hij schat het nog door Kyiv gecontroleerde aandeel op een kwart tot een tiende van de regio. In zijn redenering zou zo’n akkoord de oorlog achteraf hoofdzakelijk tot een territoriaal conflict maken, terwijl Poetin bij het begin ervan juist veiligheidsbezwaren tegen NAVO-uitbreiding aanvoerde.

Ook Belarus speelt in Korybko’s analyse een belangrijke rol. Bij Oekraïens NAVO-lidmaatschap zou deze Russische bondgenoot aan drie zijden aan NAVO-landen grenzen. Hij schetst het scenario waarin grensgevechten tussen Oekraïne en Belarus via wederzijdse defensieverplichtingen uitmonden in een directe confrontatie tussen Rusland en de NAVO. Beide zouden volgens hem onder druk staan om hun bondgenoot te steunen om geloofwaardigheid te behouden. Daarmee zou toetreding niet alleen voor Rusland, maar ook voor de NAVO nieuwe escalatierisico’s meebrengen. Korybko duidt berichten over een herbevestiging van Russische veiligheidseisen uit 2021 als onderhandelingstactiek om diplomatieke oplossingen te bevorderen. Zijn conclusie is dat Poetin bereid kan zijn tot compromissen met Oekraïne en de NAVO, maar niet tot het opgeven van de veiligheidseisen die Moskou zelf als aanleiding voor de oorlog presenteert.