St. Petersburg werd deze week het toneel van een diplomatieke stoelendans met wereldformaat: terwijl Steve Witkoff namens Donald Trump bij Vladimir Poetin aanschoof, landde ook de Chinese premier Li Qiang in dezelfde stad. Die timing is geen toeval, maar een boodschap. Volgens Kremlin-adviseur Joeri Oesjakov werkt China al aan de voorbereiding van een mogelijke trilaterale ontmoeting tussen de leiders van Rusland, de VS en China, en zou die in november kunnen plaatsvinden aan de zijlijn van de APEC-top in Shenzhen, als de omstandigheden meezitten.
Oesjakov zei tegenover verslaggevers dat Chinese functionarissen het draaiboek al onder handen hebben en dat er op expertsniveau aan het idee is gesleuteld. De bijeenkomst zou alleen doorgang kunnen vinden als alle drie de leiders op hetzelfde moment op dezelfde plek zijn, een logistieke hordesprong die meteen laat zien hoe fragiel dit plan is. Tegelijk waarschuwde hij dat één gesprek tussen Poetin, Trump en Xi de oorlog in Oekraïne niet zomaar zou oplossen. Dat haalt de glans er deels af, maar niet de geopolitieke spanning.
De Russische en Chinese agenda’s liepen ondertussen opvallend strak parallel. Li Qiang is na Xi Jinping de hoogste partijfunctionaris van China en sprak in St. Petersburg met Poetin en premier Michaïl Misjoestin. Op de tafel liggen volgens de berichtgeving bilaterale onderwerpen als handel, energie, industriële samenwerking, landbouw en transportinfrastructuur. Er zouden meerdere akkoorden op stapel staan. Tegelijk lijkt Moskou China te willen gebruiken als podium voor een veel grotere zet: Rusland, Amerika en China in één kamer, met Oekraïne als onvermijdelijke schaduw op de muur.
Trump houdt de deur op een kier, maar niet zonder scherpe rand. Hij zei eerder deze week dat hij openstaat voor een trilaterale ontmoeting met Xi en Poetin, zonder Zelensky aan tafel, en dat zo’n gesprek ook over nucleaire ontwapening zou kunnen gaan. In een andere uitspraak zette hij Zelensky weg als iemand die volgens hem niet genoeg meewerkt aan het beëindigen van de oorlog. Minister van Buitenlandse Zaken Rubio voegde daar nog een ferme sneer aan toe door te zeggen dat men wat hem betreft iets volwassener moet omgaan met buitenlands beleid. Dat maakt de diplomatie niet rustiger, alleen zichtbaarder.
Achter dit alles schuift Xi Jinping steeds nadrukkelijker naar voren als mogelijke bemiddelaar, of op zijn minst als gastheer van een uiterst beladen ontmoeting. Chinese diplomaten zouden het idee niet afwijzen als Trump meedoet, en analisten zien vooral een kans voor Beijing om zijn rol als wereldwijde machtsspeler verder op te poetsen. Maar de weg naar Shenzhen is nog lang en vol valkuilen: er is een top voor nodig, timing moet kloppen, en de politieke wil moet standhouden. Voor nu is er vooral één conclusie: de grootmachten praten, en dat alleen al zet de internationale schaakbordpositie op scherp.