Oorlog zet de grondstoffenmarkt in brand: de Wereldbank voorziet voor 2026 een gemiddelde prijsstijging van 23%, terwijl energie, voedsel en metalen tegelijk onder druk staan van verstoorde aanvoer. De oorlog in het Midden-Oosten ontregelt het vrachtvervoer en jaagt energiekosten op, graantransporten over de Zwarte Zee haperen en geopolitieke onzekerheid stuwt de vraag naar veilige havens zoals goud. Volgens het halfjaarlijkse Commodity Markets Outlook treffen meerdere grote schokken de markt gelijktijdig. Dat maakt deze prijsstoot meer dan een geïsoleerd olieprobleem: hogere kosten verspreiden zich door een breed deel van de grondstoffenmarkt, met risico’s voor inflatie, voedselzekerheid en economische groei.

AI-illustratie

Bij olie wordt de kwetsbaarheid pijnlijk zichtbaar. Wereldwijde voorraden zijn tijdens de oorlog in het Midden-Oosten geslonken, terwijl de Wereldbank voor 2026 een daling van het mondiale olieaanbod met 5,2% verwacht. Buiten de mondiale recessie van 2020 zou dat de grootste terugval in vier decennia zijn. Het rapport meldt voor energieprijzen een stijging van 32% in 2026, naar het hoogste niveau sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022. Brent zou op jaarbasis gemiddeld 92 dollar per vat kosten. Een verwachte afname van de olievraag met 2,5% remt de prijsdruk nog enigszins. Verdere escalatie in het Midden-Oosten en aanhoudende schade aan Russische olie-infrastructuur kunnen de situatie volgens de bank verergeren.

Ook de voedselmarkt krijgt harde klappen. De Wereldbank verwacht dat voedselgrondstoffen in 2026 ruim 10% duurder worden en in 2027 nog eens ruim 7%: samen bijna 18%. Verstoorde graantransporten door de vijandelijkheden tussen Rusland en Oekraïne spelen daarbij een belangrijke rol. Meststoffen zouden in 2026 met 14% stijgen, aangejaagd door ureum, voordat de prijzen in 2027 terugkeren naar het niveau van 2025. Het somberste scenario combineert uitzonderlijk zwaar El Niño-weer met extra transportproblemen, verdere oorlogsescalatie en schade aan Russische olie-installaties. Dan kunnen voedselprijzen 12% boven de verwachting uitkomen. De bank waarschuwt voor een voedselcrisis zoals begin jaren 2010, toen meer dan 40 miljoen extra mensen in extreme armoede belandden.

Bij metalen botsen ontregelde aanvoer en stevige vraag frontaal op elkaar. De Wereldbank raamt voor 2026 een prijsstijging van 25% naar een nieuw record, met ook nieuwe hoogtepunten voor aluminium, koper en tin. Investeringen in hernieuwbare energie, elektrische voertuigen en datacenters ondersteunen de vraag. Edelmetalen zouden zelfs 40% duurder worden door de vlucht naar veiligheid bij geopolitieke en beleidsonzekerheid, gevolgd door enige matiging in 2027. Dat is een prognose voor de categorie, geen afzonderlijke goudvoorspelling of winstbelofte. Voor beleggers zit de spanning vooral in het vervolg: de bank verwacht voor grondstoffen volgend jaar gemiddeld 7% prijsverlichting, maar nieuwe schokken kunnen voedsel duur houden en daarmee hogere inflatie en strakker monetair beleid uitlokken. De verwachte afkoeling is dus allerminst een vrijbrief voor rust.