Plannen van SpaceX, Blue Origin en Cowboy Space voor datacenters in een baan om de aarde kunnen de nachtelijke hemel ingrijpend veranderen. Dat stellen astronomen Aaron Boley, Samantha Lawler en Hanno Rein in hun voorlopige studie ‘Rings in the Sky’. Zij modelleren satellietnetwerken op basis van aanvragen bij de Amerikaanse toezichthouder FCC. Als de plannen worden uitgevoerd zoals beschreven en maatregelen tegen lichtweerkaatsing uitblijven, zouden op sommige momenten ongeveer honderdmaal zoveel satellieten als sterren zichtbaar kunnen zijn. Het gaat om een modeluitkomst, niet om een vaststaand gevolg van reeds gebouwde netwerken.

AI-illustratie

De onderzochte plannen verschillen sterk in omvang. Blue Origins Sunrise omvat volgens de aanvragen maximaal 51.600 satellieten en Cowboy Spaces Stampede 20.000. SpaceX noemt één miljoen satellieten; met banen uit een latere aanvulling komen de onderzoekers op ongeveer 1,2 miljoen. Omdat de aanvragen vooral beschrijvingen en enkele voorbeeldbanen bevatten, hebben zij ontbrekende gegevens met eigen aannames ingevuld. Ook de afmetingen spelen een rol bij de berekende zichtbaarheid. SpaceX noemt ongeveer 800 vierkante meter oppervlak per satelliet, inclusief radiatoren en zonnepanelen. Uit de schets van Cowboy Space leiden de onderzoekers een zonnepaneeloppervlak van circa 4.800 vierkante meter af.

Voor een winteravond op 30 graden breedte berekent de studie bij alleen het SpaceX-netwerk ongeveer 98.000 satellieten die helderder zijn dan magnitude 5, tegenover circa 500 sterren met die helderheid. De effecten zouden niet gelijkmatig over de hemel zijn verdeeld. De geplande zonsynchrone banen vormen ringstructuren die volgens het model vooral ’s winters zichtbaar kunnen zijn; nabij de polen zouden ze de hele dag in beeld blijven. De helderheidsberekening behandelt iedere satelliet echter als een reflecterende bol. De werkelijke helderheid kan daardoor zowel hoger als lager uitvallen.

Naast zichtbaarheid bespreken de auteurs de gevolgen van regelmatige vervanging. Bij één miljoen satellieten met een levensduur van vijf jaar zou gemiddeld iedere drie minuten een satelliet moeten worden afgevoerd. De hoeveelheid metaal die daarbij volgens de studie in de stratosfeer terechtkomt, zou vele ordes van grootte boven eerder gemodelleerde hoeveelheden liggen. Daarmee raken de plannen niet alleen de technische haalbaarheid van rekencapaciteit in de ruimte, maar ook de effecten op astronomie en atmosfeer. Volgens de auteurs zijn zeer grote helderheidsreducties of harde aantalsgrenzen nodig om de zwaarste gevolgen uit hun scenario te voorkomen.

Er zijn ook tegengeluiden. Stefan Andersson verwees op X naar de volgens hem ruim 11.000 bestaande SpaceX-satellieten in een lage aardbaan als bewijs voor de haalbaarheid van rekenen in de ruimte. Dat argument weerlegt op zichzelf niet de helderheidsberekeningen. Volgens Scientific American heeft SpaceX bestaande Starlink-satellieten minder helder gemaakt en in zijn aanvragen maatregelen toegezegd; de andere bedrijven hebben volgens het blad geen plannen daarvoor openbaar gemaakt. De American Astronomical Society heeft de FCC gevraagd de SpaceX-aanvraag af te wijzen en zegt ook zorgen te hebben over aanvragen van Starcloud, Blue Origin en Cowboy Space.