Circa 500 meter scheidde een Russische satelliet van een commerciële radarsatelliet die beelden voor Oekraïne levert: een verontrustend kleine afstand in een geopolitiek conflict dat ook in de ruimte wordt uitgevochten. Cosmos 2612 naderde tussen 15 en 19 oktober de X36 van het Finse ICEYE, meldt ruimtevolger LeoLabs. Inmiddels bevindt het Russische toestel zich volgens analist Greg Gillinger ongeveer 400 kilometer verderop. Maar de spanning verdwijnt niet: twee verwante Russische satellieten bewegen richting de baan van ICEYE’s X37. Het Amerikaanse ruimtevolgbedrijf COMSPOC bevestigt dat hun positie steeds geschikter wordt om X37 te benaderen. Zowel X36 als X37 staat in de Verenigde Staten geregistreerd.

AI-illustratie

De manoeuvres lijken volgens verschillende waarnemers allesbehalve toevallig. Rusland lanceerde in april zes Cosmos-satellieten. Vier daarvan veranderden tussen 14 en 20 mei hun baanhelling van 97,0 naar 97,8 graden, vrijwel hetzelfde baanvlak als X36. Gillinger, voormalig inlichtingenofficier van de Amerikaanse luchtmacht en nu analist bij Integrity ISR, noemt zo’n brandstofintensieve koerswijziging zeldzaam in een lage aardbaan. Volgens hem heeft de ongeveer 90 kilogram zware X36 waarschijnlijk onvoldoende brandstof om een dreiging vanuit een vergelijkbare baan te ontwijken. Hij stelt dat een nadering tot circa 500 meter niet nodig is voor inlichtingenvergaring of elektronische verstoring en ziet in de eerdere passage mogelijk een oefening voor een fysieke aanval. Dat is zijn duiding, geen vastgestelde Russische opzet.

De militaire betekenis is scherp: commerciële satellietbeelden spelen een concrete rol in de oorlog in Oekraïne. De Oekraïense militaire inlichtingendienst verklaarde in juni 2024 dat 38 procent van bijna 4.200 beelden van een geschonken ICEYE-satelliet was gebruikt bij aanvallen op Russische doelen. Moskou waarschuwde al in oktober 2022 dat ‘quasi-civiele infrastructuur’ een legitiem doelwit voor vergelding zou kunnen worden. Washington ziet de recente manoeuvres daarom met grote argwaan. De Amerikaanse onderminister Thomas DiNanno noemde het gedrag van Cosmos 2612 verenigbaar met wapenoperaties in een baan om de aarde. Moskou bestempelde Amerikaanse beschuldigingen als absurd; het Russische ministerie van Defensie reageerde volgens de aangehaalde berichtgeving niet op een verzoek om commentaar.

Toch ontbreekt het doorslaggevende bewijs voor een aanvalsvoorbereiding. LeoLabs noemt de nadering uitzonderlijk geavanceerd en potentieel gevaarlijk, maar erkent onzekerheid over de afstand en zegt dat de waarnemingen geen vijandige intentie aantonen. De Duitse ruimtecommandant Michael Traut benadrukt dat zulke manoeuvres ook inspectie, observatie of verstoring kunnen dienen: de technische mogelijkheid bewijst nog geen aanvalsplan. ICEYE stelt dat X36 productief blijft en dat het netwerk bestand is tegen verstoring. Tegelijk heeft Washington zelf de inzet van wapens voor ruimtecontrole in een baan om de aarde erkend. De machtsstrijd is daarmee tastbaar, maar de Russische bedoeling blijft onduidelijk. Openbare baangegevens alleen kunnen die volgens Traut niet onthullen.